یک دهانه ی برخوردی تماشایی روی عطارد

این دهانه ی بزرگ با دامنه های روشن چگونه روی عطارد پدید آمده اند؟ هنوز جواب این سوال را به طور قطع نمی دانیم. کاوشگر روبوتیک «مسنجر» در گذر اخیر خود از فراز عطارد(فارسی) با پرواز در سطوح پایین تر تاید کرد که تعداد این گونه دهانه های برخوردی در عطارد بیشتر از تعداد آنها در ماهِ زمین است. تصویر بالا، نمایی از یکی از همین مجموعه دهانه های برخوردی است که در گستره ای به وسعت 80 کیلومتر بخش شده اند. مسنجر در پرواز ماه گذشته ی خود در ارتفاع 20 کیلومتری از سطح سیاره این عکس را ثبت کرد. وجود این مجموعه های برخوردی معمایی برای عطارد است چرا که آثار حاصل از آب و هوای منظومه مانند طوفان های غبار و طوفان های خورشیدی که باعث فرسایش سطح خانواده ی خورشید می شوند باید روی عطارد قدرت بسیار بیشتری از ماه داشته باشند. فرضیه ای است که با توجه به خواص ظاهری خاک عطارد و جرم زیادش و همچنین نزدیکی آن به خورشید، پیشنهاد می کند که این نزدیکی باعث به وجود آمدن برخورد های شدیدتری روی سیاره شده است و مقدار بیشتر از خاک روشن عطارد را به اطراف پخش کرده. مسنجر پیش از وارد شدند به مدار عطارد در سال 2011 سال بعد نیز دیداری با آن خواهد داشت.

پنهان زیر قطب جنوب

چه چیزی زیر قطب جنوب زحل پنهان شده است؟ برای پاسخ به این سوال کاوشگر روبوتیک کاسینی که اکنون به گرد زحل در حال چرخش است، این بخش سیاره ی عظیم زحل را در رده ی فروسرخ بررسی می کند. نوار هایی از ابرهای باریک، در این ناحیه دیده می شوند که که بخش های گرمتر زیرین را که روشنتر هستند، پنهان می کنند. در حالی که مجموعه ای از طوفان های تیره در این بخش وجود دارند؛ کمربند هایی از این ابرها در عرض های مختلف جغرفیایی دیده می شوند. شگفت آنکه این ابرهای تیره که در سطوح بالایی قرار دارند و در یک چهارم جنوبی سیاره دیده می شوند، در نزدیکی های قطب جنوب ناپدید می شوند که رازی دیگر به راز های سامانه ی گردابی قطب جنوب زحل اضافه می کند. کاسینی که از سال 1383 در مدار زحل قرار گرفته و در حال بررسی خانواده ی زحل است، این عکس را سال گذشته تهیه کرده است.

هر روز یک عکس نجومی با توضیح فارسی APOD FARSI APOD | GiteyBlog | NojumNews | MyView

رنگ های مرموز زحل – زحل رنگی!

این رنگ های عجیب روی زحل چیستند؟ کاوشگر روبوتیک کاسینی که به گرد زحل می گردد، این عکس را از نیمکره ی شمالی ارباب حلقه های منظومه ی خورشیدیمان فرستاده که تفاوت های زیادی را با عکس های چهار سال پیش که کاوشگر به زحل رسیده بود نشان می دهد. رنگ های عجیبی در نیمکره ی شمالی پدید آمده است. شاید این رنگ های به خاطر تغییرات ناشی از گذر فصل ها در زحل پدید آمده باشید. ولی کسی در اینباره مطمئن نیست. در عکس بالا این رنگ ها در شمال سایه ی تیره ی حلقه ی زحل به خوبی دیده می شوند. حلقه ی زحل کمی پایین تر تقریبا از پهلو دیده می شود و به صورت خطی باریک و سیاه به چشم می آید. تیتان، ماه بزرگ و همیشه ابری زحل هم کمی بالاتر از حلقه ها دیده می شود. اگر دقیقتر به عکس نگاه کنید سه ماه دیگر را هم خواهید یافت. کاسینی در سال 1383 خود را به زحل رساند و از آن زمان تا کنون با جمع آوری اطلاعات و عکس های که به زمین فرستاده هم درک ما را نسبت به محیط بیرونی منظومه گسترش داده و هم معماهای زیادی پدید آورده است.

ستارگانی پرچرم در دم عقرب

در دم صورت فلکی عقرب سحابی نشری گسترده ی NGC 6357 تقریبا در فاصله ی 8000 سال نوری از ما جای گرفته و ستارگان پرجرمی را درون خود جای داده است. در حقیقت در مرکز این تصویر دقیق از NGC 6357 خوشه ی ستاره ای «پیس میس 24» (Pismis 24) برخی از پرجرم ترین ستارگان کهکشانمان را در خود جای داده است. ستارگانی که بیش از 100 برابر خورشید ما جرم دارند. در بخش روشن مرکزی سحابی، ستونهایی از گرد و غبار وجود دارند که پیش ستارگان پرجرم پشتشان را از چشم ابزار اپتیکی ما پینهان می سازند. ساختار های پیچیده ی این سحابی را طوفان های ستاره ای و تابش های قدرتمند ستارگان جوان و ستارگان پرجرم در حال شکل گیری، پدید آورده اند. این تصویر تلسکوپی جذاب با توجه به فاصله ی NGC 6357، تنها گستره ای به وسعت 50 سال نوری را نشان می دهد.

عکس: Johannes Schedler Panther Observatory

نگاه نزدیک به NGC 253

این «جهان جزیره‌ای» پر گرد و غبار، یکی از درخشان‌ترین کهکشان‌های آسمان است. NGC 253 که تقریبا از پهلو آن را می‌بینیم، نزدیک به 13 میلیون سال نوری از ما فاصله دارد و بزرگترین کهکشان گروه کهکشانی «حجار»، همسایه‌ی گروه محلی خودمان است. این تصویر دقیق و نگاه نزدیک با جزئیات فراوان، از داده‌های دوربین بررسی پیشرفته‌ی هابل (ACS) بدست آمده است. از سمت چپ که شروع کنیم، هسته‌ی کهکشان قرار دارد، پانارومای این کهکشان با رشته‌های گاز و گرد و غبار میان ستاره‌ای ادامه می‌یابد و به ستارگان جدا افتاده در انتهای صفحه‌ی کهکشان منتهی می‌شود. محدوده‌ی میدان گرانشی این کهکشان گستره‌ای به وسعت 50 هزار سال نوری را پوشش می‌دهد. اطلاعات این عکس بخشی از طرح ANGST است. طرحی با عنوان « نگاه ACS به کهکشان‌های اطراف ما» که هدفش کمک به درک بهتر جهان پیرامون(فارسی) ماست.

تصویری حقیقی از فالس کیوا

آیا جایی در جهان وجود دارد که شما بتوانید آسمانی به این شکل ببینید؟ بله. عکس بالا، عکسی تک مرحله ای است که در این منطقه گرفته شده است. با نمایی دیدنی از عوارض زمین و نمایی تماشایی از آسمان. در میانه ی تصویر کمربند کهکشان راه شیری را می بینید که به دیدار زمین آمده و در یک نوردهی طولانی اینگونه خودنمایی می کند. اگر از این فواصل دور نزدیکتر بیاییم، سیاره ی مشتری (فارسی) را چون نقطه ای درخشان در سمت چپ نوار راه شیری خواهید یافت. باز هم نزدیک تر تپه ها و عوارض دیدنی پارک ملی کانیون در ایالات متحده قرار دارند که هلال ماه آنها را روشن کرده است. نزدیکی های دهانه ی غار، حصاری سنگی وجود دارد که مشخص نیست چه کسی آن را ساخته است ولی با نام «فالس کیوا» شناخته می شود. این حصار در طول زمان نوردهی با فلاش های نورانی توسط عکاس روشن شده است. «والی پاچولکا»، عکاس نجومی و عکاس این عکس می گوید وارد شدن به غاز برای گرفتن این عکس کار آسانی نبود. خصوصا که وقتی در تاریکی برای گرفتن عکس مناسب تلاش می کرد، نگرانی دیگری نیز داشت. شیر های کوهی!

هاله ای از غبار پیرامون منظومه ی دوتایی

مجموعه ی دوتایی ستاره گان BD+20 307 بخاطر داشتن مقادیر زیادی گرد و غبار در اطراف خود برای ستاره شناسان بسیار برجسته است. هاله ی گرد و غبار گرمی که این مجموعه را احاطه کرده باعث می شود این مجموع در دید فروسرخ بسیار درخشان شود. اطراف ستاره های جوانی که تنها چند میلیون سال سن دارند می توان چنین هاله هایی را یافت که سیارات در آنها شکل می گیرند، ولی عمر BD+20 307 به چند میلیارد سال می رسد که قابل قیاس با منظمومه ی خورشیدی خودمان است. میزان این گرد و غبار آنقدر زیاد است که انگار دو جسم در ابعاد سیارات – برای مثال در ابعاد زمین و زهره – در سیستم BD+20 307 با هم برخورد کرده باشند.; این یادآور رمان علمی تخیلی کلاسیکی با نام «وقتی جهان ها برخورد می کنند» است که چنین برخوردهایی را چون فاجعه ای توصیف می کند. از این که بگذریم وجود چنین برخوردی در سیستم یک منظومه ی دوتایی نزدیک به هم نشان می دهد مجموعه های سیاره ای می توانند حتی در کنار ستارگان دوتایی نیز شکل بگیرند. مجموعه ی BD+20 307 در صورت فلکی حمل قرار دارد و نزدیک به 300 سال نوری از ما فاصله دارد.

تصویر روز نجوم، یکساله شد

امروز، اول مهر و روز اعتدال پاییزی است. با امروز یک سال می شود که تصویر روز نجوم فارسی شروع به فعالیت کرده و در طول این مدت هر روز یک عکس نجومی به همراه توضیحات فارسی را روی خروجی خود قرار داده است.

موضوع آشنایی من با «تصویر روز نجوم» بر می گرده به تابستان سال پیش. سازمان فضایی ایران همایشی برگزار کرده بود درباره ی علمی نویسی در محیط وب که بیشتر مربوط به نجوم می شد. در اون همایش آقای تفرشی ناظمی هم حضور داشتند. بعد از صحبت ها و سخنرانی ها قرار شد افراد حاضز در همایش که عمدتاً خودشون صاحب یک وبلاگ یا وبسایت نجومی بودن، صفحات خودشون رو معرفی کنن تا با استاندارد های معرفی شده سنجیده بشه. من از مدتی پیشتر شروع به ارسال روزانه ی مطالب سایت «تصویر روز نجوم» انگلیسی به فارسی در وبلاگ خود کرده بودم. در لابلای این مجموعه پست ها، گاهی مطالب دیگه ای هم می ذاشتم. چون تنها بودم این کار حقیقاً مشکل بود. وقتی آدرس «گیتی بلاگ» رو برای اینکه روش قضاوت بشه گفتم و بلاگ لود شد. کمی درباره ی شکل صفحه آرایی و مسائل فنی و نوع نوشته ها صحبت شد و البته این قضیه ی عکس های روزانه هم چیزی بود که مورد توجه قرار گرفت. بعد از اتمام همایش که رفتم با آقای مولاوردی صحبتی کنم، آقای تفرشی هم حضور داشتند. اینجا بود که بهم گفتن: داریم با جمعی سعی م یکنیم سایت فارسی «تصویر نجومی روز» را راه بیندازیم، شما هم مایل هستید به این جمع بپیوندید. خب من بدون اینکه تعلل کنم جوابم رو دادم: «بله معلومه که می خوام باشم» اینطور بود که با «تصویر نجومی روز» فارسی آشنا شدم. افرادی که برای تولید محتوی این سایت دور هم جمع شده بودند رو می شناختم. اکثر افرادی بودند که در سایت قبلی مجله ی نجوم باهم کار کرده بودیم. کار به طور آزمایشی از مهر ماه شروع شد. قرار بود سه ماه کار آزمایشی داشته باشیم و بعد رسما کار رو شروع کنیم.

در اون روزها، من(بابک سلطانی)، ایلیا تیموری و بهزاد هوشمند روی سایت کار می کردیم. من و ایلیا هر کدام دو روز در هفته و بهزاد سه روز دیگر را ترجمه می کردیم و زحمت ویرایش علمی و زبانی بر عهده ی خانم شیوایی بود. مدتی بعد برای اینکه کار ویرایش بهتر انجام بشه و فشار روی خانم شیوایی هم کمتر بشه پیمان اکبرنیا هم به عنوان ویراستار به جمع اضافه شد. البته در تمام این مدت آقای ناظمی هم ویراستار تمام مطالب بودند و بر کار نظارت می کردند و آقای تفرشی هم که خب دیگه نیاز به توضیح نداره کسی بود که تمام کار را جلو می برد و راه انداز اولیه بود. در طی ماه اول ابتدا فقط متن را ترجمه می کردیم. متن ها از یک روز قبل یا دو روز قبل به دستمان می رسید و آنها را ترجمه و آماده ی انتشار می کردیم. به همین دلیل برخی متون اولیه ی سایت لینک ندارند که بعدا تصحیح شد. قرار بر این بود که تا قبل از ساعت 12 ظهر یا 1 بعد از ظهر به وقت ایران سایت به روز شده باشد. خود سایت مادر حدود ساعت 9 صبح به وقت ما به روز می شود. خانم اسکندری هم مدتی بعد به جمع افراد فعال روی سایت پیوستند. در کل تا امروز 364 عکس نجومی به همراه 364 بند توضیح فارسی در «تصویر روز نجوم» قرار گرفته است. (364، بخاطر اینکه یک روز به دلیل تغییرات فنی سایت کار نکرد). یک سال گذشت و الان کار سایت فارسی کاملا روی روال افتاده. از الان می تونم 5-6 سال آینده رو تصور کنم که پایگاه «تصویر روز نجوم» تبدیل می شه به یکی از منابع و مراجع کامل نجوم در ایران. پایگاهی که در صحت مطالبش نمی شه کرد و آنقدر مطالب گوناگون در حیطه ی نجوم و فضا داره که می تونه به عنوان یک مرجع برای هر کس مفید باشه. این دقیقا اتفاقی است که برای سایت مادر افتاده.

اعتدال: خورشید از انقلابی تا انقلاب دیگر

امروز، روز اعتدال پاییزی است. روزی که در آن طول شب و روز برابر می شود. در طول روز های بعد تا اعتدال بعدی(اعتدال بهاری) طول شب در نیمکره ی شمالی رفته رفته از طول روز بیشتر می شود و در نیمکره ی جنوبی طول روز بیشتر می شود. اعتدال در میانه ی بین دو انقلاب روی می دهد، زمانی هایی که طول شب روز به بیشترین اختلاف با هم می رسد(انقلاب تابستانی و انقلاب زمستانی). تصویر بالا نمایی از حرکت ساعت به ساعت خورشید را در زمانهای خاصی از روز نشان می دهد که از یک انقلاب شروع شده، به اعتدال رسیده و به انقلاب بعدی رسیده است. ردپای پایینی خورشید، حرکت خورشید را در زمستان سال گذشته و شروع دی ماه نشان می دهد. زمانی که خورشید چندان زود طلوع نمی کرد و در آسمان چندان اوج نمی گرفت. این کم شدن حضور خورشید، زمستان را پدید آورد. ردپای بالایی خورشید در انقلاب تابستانی امسال، در شروع تیر ماه گرفته شده است، زمانی خورشید صبح زود طلوع می کرد و در روز بیش از 12 ساعت در آسمان می درخشید. این حضور طولانی، فصل تابستان(فارسی) را باعث شد؛ و در نهایت جاپای میانی، حرکت خورشید را در فروردین ماه و اعتدال بهاری امسال نشان می دهد. امروز هم که د ر اعتدال پاییزی هستیم، مردم زمین(فارسی)، خورشید را در همین مسیر خواهند یافت، امروز روز اعتدال پاییزی است.

عکس: Tunç Tezel (طرح زمین در شب)

«تصویر روز نجوم» فارسی امروز یک ساله شد.

حلقه ای وسیع

در صورت فلکی نوازندگان آسمان، چنگ رومی(شلیاق)، اثری آشنا برای منجمان نیمکره ی شمالی(فارسی) وجود دارد. سحابی حلقه ای (M57) در این صورت فلکی فاصله ای حدود 2000 سال نوری از ما دارد. حلقه ی مرکزی این سحابی در حدود یک سال نوری وسعت دارد. در این تصویر عمیق که در از روی هم گذاشتن تصاویر به دست آمده از دو تلسکوپ متفاوت به دست آمده لایه های بیرونی دیگری نیز دیده می شوند که بسیار دورتر از ستاره ی مرکزی در حال بسط یافتن در فضا هستند. بدون شک در این سحابی سیاره ای زیبا که به خوبی آن را می شناسیم(فارسی)، گاز های درخشان را سیارات پدید نیاورده اند! بلکه لایه های گوناگون مواد که در حال پخش شدن در فضا هستند از مرگ یک ستاره ی خورشید مانند پدید آمده اند. برای ثبت درخشش اتم های هیدروژن در این تصویر، بیش از 16 ساعت نوردهی در طول موج باریک صورت گرفته است. رنگ های آّی و سبزی که در عکس مشخص است حاصل درخشش اتم های اکسیژن است که دمایی بالاتر از دمای حلقه دارند. همچنین سمت راست تصویر می توان کهکشان مارپیچی IC 1296 را هم دید.

ابرنواختر روبان

چنین روبان بلندی چگونه در کیهان پدید آمده است؟ این روبان را یکی از بزرگترین انفجار های تاریخ که توسط انسان های کهن دیده شده، پدید آورده است. به سال 1006 پس از میلاد باز می گردیم. انفجاری ستاره ای در آسمان، مهمان درخشانی را در صورت فلکی گرگ نشاند که از زهره هم پر نورتر بود(فارسی) و برای بیش از دو سال این وضع را حفظ کرد. این ابرنواختر را امروز با نام SN 1006 می شناسیم و موادی که از آن بر جای مانده هنوز در حال گسترش در فضا هستند. تصویر بالا نمای بخش کوچکی از بقایای این ابرنواختر(فارسی) است که بر اثر موج های باریک ضربه ای انفجار، ذرات یون در آن ابرهای گازی را احاطه کرده اند. SN 1006 امروز گستره ای در حدود 60 سال نوری دارد. در سال اخیر انفجاری قدرتمند تر از این هم روی داد که بشر مدرن بدون چشم مسلح برای چند ثانیه شاهد آن بود.

بارشی برفراز کوه ها

بر فراز کوهی بلند که از ابر و آلودگی نوری شهرها به دور است، مکان مناسبی است برای رصد بارش شهابی برساوشی. این تصویر که از ترکیب تعداد زیادی عکس با هم پدید آمده در قله ی «امو» از رشته کوه های «کاراپاتیان جنوبی» یکی از مرتفع ترین مناطق رومانی (با 2507 متر ارتفاع) گرفته شده است. در این تصویر 20 شهاب برساوشی ثبت شده اند که در برابر زمینه ی پرستاره ی آسمان(فارسی) حرکت کرده اند. ذرات گرد و غبار و سنگ ریزه هایی که این بارش شهابی را پدید آوردند، در مسیری موازی مدار دنباله دار مادرشان، دنباله دار سویفت-تاتل حرکت می کنند و در برخورد با جو زمین چنین نمایش زیبایی را پدید می آورند. اگر به کانون بارش در صورت فلکی برساوش بنگرید، اثر پرسپکتیو سبب می شود گمان کنیم که تمام شهاب ها از یک نقطه می آیند و از هم دور می شوند. ولی اگر از کانون بارش کاملا دور شویم (مانند همین عکس) به نظر می رسد شهاب ها با هم به سمت نقطه ای حرکت یم کنند که زیر افق قرار دارد.

کمان آنته در حوالی زحل

این کمان کوچک چگونه پدید آمده است؟ این کمان، یک سال پیش توسط کاوشگر روبوتیک کاسینی کشف شده بود اما تنها دو ماه پیش به کمک اطلاعات دقیق این کاوشگر بود که ماهیت آن مشخص شد. این کمان در مدار قمر کوچک «آنته» حرکت می کرد. به همین دلیل نظریه ای قوت گرفت مبنی بر اینکه، کمان از برخورد شهابی با آنته پدید آمده باشد. چنین کمان هایی در جاهای دیگر منظومه هم دیده شده اند. مثلا کمان مشابهی در کنار قمر کوچک «متون» در کنار زحل یا کمانی که در کنار حلقه ی G زحل دیده شده بود و چندین کمان دیگر که به گرد نپتون می گردند. در تصویر بالا، قمر آنته که تنها 2 کیلومتر قطر دارد، در انتهای بالای کمان به صورت نقطه ای درخشان دیده می شود. تصویر کمان آنته را کاوشگر روبوتیک کاسینی زمانی گرفت که در فاصله ی 1.5 میلیون کیلومتری از آنته قرار داشت.

M110: قمر کهکشانی کهکشان آندرومدا

راه شیری ما کهکشانی تنها نیست، بلکه در کنار حدود 25 کهکشان، مجموعه ای را تشکیل داده به نام «گروه محلی». از اعضای این گروه می توان به کهکشان عظیم آندرومدا، M32 ،M33، ابر ماژلانی بزرگ و ابر ماژلانی کوچک، «دوینگیلو 1»، تعداد زیادی کهکشان کوچک بی شکل و تعدادی کهکشان های کوتوله بیضوی و کهکشان های بیضوی کوچک اشاره کرد. در سمت راست و پایین عکس بالا، یکی از همین کوتوله های بیضوی را می بینید: NGC 205. کهکشان NGC 205 مانند M32 یکی از اقمار کهکشانی M31 است که گاهی می توان آن را در جنوب M31 که در مرکز و بالای عکس است دید. این عکس چهره ای غیر معمول از NGC 205 به عنوان یک کهکشان کوتوله ی بیضوی نشان می دهد. در این کهکشان دو ابر گرد و غبار (در ساعت های 2 و9) و آثاری از فرایند های زایش ستارگان جدید دیده می شود. این کهکشان، گاهی با نام M110 هم خوانده می شود، گرچه در واقع در فهرست اولیه ی مسیه وجود نداشته است و بعدها به آن اضافه شده.

سحابی پیله ی ابریشم

در درون سحابی پیله یک خوشه ی ستاره ای جدید در حال شکل گیری است که با نام IC 5146 دسته بندی شده است. این سحابی زیبا گستره ای به وسعت 15 سال نوری دارد و تقریبا 4000 سال نوری از ما فاصله دارد و در صورت فلکی شمالی دجاجه جای گرفته است. مثل بقییه ی زایشگاه های ستاره ای این سحابی عظیم هم قرمز رنگ است که از برانگیخته شدن اتم های هیدروژن گازی توسط ستارگان جوان و درخشان درون سحابی پدید می آید. همچنین بخش های آبی سحابی حاصل انعکاس نور این ستاره ها توسط گرد و غبار های موجود در ابر مولکولی نامرئی اطراف سحابی است. ستاره ی پر نوری که در نزدیکی های مرکز سحابی دیده می شود تنها چند صد هزار سال سن دارد و بخش زیادی از درخشش سحابی را با طوفانهای گاز و غبار خود، پدید می آورد. این تصویر رنگی از سحابی پیله ی ابریشم، جزئیات زیبایی از ساختار درون آن و غبار اطراف آن که زایشگاه ستاره ای را احاطه کرده، نشان می دهد.

توکانا-47، مجموعه ای عظیم از ستارگان

ستارگان در گروه های برزگی، گرد هم می آیند. در بین بیش از 200 خوشه ی کروی که به گرد مرکز کهکشانمان، راه شیری در گردشند، خوشه ی توکانا-47 دومین خوشه ی درخشان پس از امگا-قنطورس است. نور این خوش 13000 سال طول می کشد تا به ما برسد. این خوشه را می توان در آسمان نیمکره ی جنوبی در نزدیکی ابر ماژلانی کوچک در آسمان دید و در صورت فلکی جنوبی «توکانا» قرار دارد. نام رمی این خوشه NGC 104 است که مجموعه ای چگال از چند میلیون ستاره است که در فضای در حدود 120 سال نوری به گرد هم جمع شده اند. این خوشه تعداد زیادی غول سرخ دارد که به وضوح در تصویر دیده می شوند. این گونه مجموعه های کروی میزبانان سیستم های ستارگان متغیر اشعه ی ایکس هم هستند.

سایه ی زمین

t

به قمست مرکزی و تاریک سایه ی زمین «امبرا»(Umbra) یا «سایه» گفته می شود. سایه ی زمین در فضا به شکل مخروطی ادامه یافته و شکل دایراه ای مقطع آن در ماه گرفتگی به خوبی مشخص است. یکشنبه ی گذشته ماه از بخش شمالی سایه گذر کرد(فارسی). در اثر این گذر، گرفتی جزئی پدید آمد که افراد زیادی در نیمکره ی شرقی به تماشای آن نشستند. این عکس از کنار هم گذاشتن چندین عکس پدید آمده که پی در پی از بخش های مختلف خسوف گرفته شده اند و گستره ی وسیع و خمیده ی «سایه» را نشان می دهد. این عکس در آتن مرکز یونان تهیه شده است. ابعاد سایه نسبت مستقیم با فاصله ی ماه از زمین دارد و می توان سایه ی زمین را در مسیری که ماه طی کرده به خوبی دید.

NGC6960: سحابی جاروی جادوگر

ده هزار سال پیش، زمانی پیش از طلوع تمدن بشر روی زمین. شبی در آسمان نقطه ای ناگهان پر نور گشت و پس از دو هفته آرام آرام محو گردید. امروز می دانیم که این درخشش ناگهانی، انفجار ستاره ای بوده و بقایای آن در نمایی زیبا سحابی پرده را شکل داده اند. تصویر بالا بخش غربی، انتهای سحابی است که نام علمی آن NGC6960 است ولی به صورت غیر رسمی با نام سحابی جاروی جادوگر هم شناخته می شود. ابرهای وسیعی که در حال گسترش در فضا هستند و رنگ خود را با بلعیدن گاز های اطرافشان به دست می آورند. بقایای این ابرنواختر در صورت فلکی صلیب شمالی و در عمق 1400 سال نوری در فضا جای گرفته اند. این سحابی در گستره ی زاویه ای به وسعتی سه برابر ماه کامل در آسمان جای دارد. ستاره ی 52 صورت فلکی صلیب شمالی را می توان در شب های تاریک با چشم غیر مسلح هم دید اما این ستاره هیچ ارتباطی به ابرنواختر ندارد.

سحابی هلال

NGC6888 با نام سحابی هلالی نیز شناخته می شود و در واقع حبابی است که بر اثر بادهای کیهانی از کنار ستاره ی مادر پر جرم و درخشان خود رانده شده. این تصویر تسلکوپی زیبا از این سحابی متورم که با استفاده از اطلاعات حاصل از رصد در طول موج خاصی به دست آمده که درخشش اتم های هیدروژن و اکسیژن در آن دیده می شوند. اتم های اکسیژن هاله ای سبز-آبی را به گرد رشته های درونی پدید آورده اند که به نظر می رسد آن را در برگرفته است. ستاره ی مرکزی NGC6888 در دسته ی ستارگان وللف-رایت (WR 136) جای می گیرد و در حال پوست اندازی است و لایه ی خارجی خود را در طوفانهایی عظیم از خود می راند. برای مثال در طول 10 هزار سال جرمی، معادل جرم خورشید را بیرون فرستاده. شکل پیچیده ی سحابی، حاصل وجود این بادهای شدید و تاثیر متقابل آنها بر موادی است که در مراحل پیشین بیرون آمده اند. این ستاره چنان با سرعت در حال مصرف سوخت خود است که به زودی به پایان عمر درخشش خود می رسد و سرانجام در یک انفجار ابرنو اختری در فضا از هم می پاشد. این سحابی را می توانید در صورت فلکی دجاجه که سحابی های زیادی دارد(فارسی)، پیدا کنید. فاصله ی NGC6888 نیز از ما 5000 سال نوری است.

منبع

خوشه ی کروی جوانی در راه شیری

زمانی خوشه های کروی حکم رانان راه شیری بودند. مدتها پیش، زمانی که کهکشان راه شیری ما دوره ی نخستین پیدایش خود را می گذراند، شاید هزاران خوشه ی کروی در کهکشان ما، این سو و آن سو وجود داشتند ولی امروز از آنها تنها نزدیک 200 خوشه باقی مانده اند. بسیاری از آنها در دوره ی زوالشان در برخورد های عظیم با یکدیگر یا با مرکز کهکشان، نابود شدند. آنها که از این دوران جان به در بردند، امروز سنی بیش از هر فسیل زمینی دارند. سن آنها از هر ساختار دیگری در کهکشان(فارسی) ما بیشتر است و خود نشان دهنده ی سن عالم هستند. تعداد بسیار کمی خوشه ی کروی جوان در راه شیری داریم؛ چرا که شرایط دیگر برای پیدایش آنها مساعد نیست گرچه در همین همسایگیمان در کهکشان LMC شرایط فرق می کند. این عکس خوشه ی کروی جوانی را نشان می دهد که در کهکشان ما اقامت دارد. NGC1818؛ که تنها 40 میلیون سال سن دارد. در مقایسه با پیشینه ی 12 میلیارد ساله خوشه های کروی در کهکشانمان این مدت تنها مانند یک روز است.

منبع: عکس روز نجوم فارسی APOD Fa RSS

خورشید گرفتگی کامل در چین

این نقطه ی سیاه وسط خورشید چه می تواند باشد؟ ماه؛ ابتدای این هفته، با پوشیده شدن خورشید توسط ماه، خورشید تاریک شد.این خورشید گرفتگی کلی روی نوار باریکی از زمین که از شمال کانادا تا چین کشیده شده بود دیدیه می شد. همانطور که در عکس دیده می شود، مشتاقان آسمان برای دیدن این گرفت چند دقیقه ای از نقاط مختلف در این مناطق جمع شده اند. تصویر فوق در زمان گرفت کامل خورشید و در منطقه ی «بارکل» در ایالت «زینجانگ» چین گرفته شده. در افق می توان رشته کوه های «بارکول شان» را هم دید. با پوشیده شدن درخشان ترین بخش خورشید، تاج خورشید که هاله ای از گاز های داغ است که خورشید را فرا گرفته و در حالت عادی پنهان است، نمایان شده. کمی بالاتر از ماه و خورشید، در سمت چپ عطارد(فارسی) و زهره دیده می شوند. تاریکی آسمان که به سمت راست پیش می رود در واقع نشان دهنده ی گذر مخروط سایه ی زمین از محدوده ی آسمان است. خورشدی گرفتگی بعدی باز هم در همین منطقه و در تابستان سال آینده روی خواهد داد. این خورشید گرفتگی را می توان در بخش هایی از هند و چین دید.

یافت آثار حیات محبوس در بلور های نمک

فرشته آرایش: تا کنون تحقیقات زیادی برای شناخت بهتر پیشینه ی حیات صورت گرفته است. گروهی از دانشمندان در نیومکزیکوی امریکا در یک بررسی آثاری از حیات را در آب محبوس در شبکه ی بلوری نمک طعام یافته اند. نتایج این تحقیق به درک و شناخت آثار حیات و جستجوی آنها در سیارات دیگر هم کمک می کند. برای مثال مدتی پیش روح، یکی از کاوشگر های دوقلوی مریخ، دررون یک دهانه ی برخوردی، آثاری از وجود نمک یافت که در آن زمان خبری نا امید کننده برای مشتاقان پیدا کردن آثار حیات روی مریخ به حساب آمد.

نمک خوراکی به طور طبیعی به عنوان سنگ نمک در طبیعت وجود دارد. داخل این بلورها قطره های آبی وجود دارد که برای محققان بسیار با ارزش هستند. در واقع بلورهای سنگ نمک در پروسه ای تبخیری پدید می آیند و در حین شکل گیری شبکه ی بلوری مقداری از مایع اطرافشان را در خود نگه می دارند. این بسته های آب می تواند در درون بلورهای نمک طعام برای مدت های طولانی ایمن بمانند. بسته های آبی که در مطالعات اخیر بررسی شدند، 250 میلیون سال قدمت داشته اند. محققان دریافته اند که مقدار بسیار زیادی رشته های سلولز در این آب وجود دارد. سلولز در بافت بسیاری از سلول های زنده وجود دارد. برای نمونه در دیواره های سلولی مقادیر زیادی سلولز وجود دارد. سلولز فقط بوسیله ارگانیزم های زنده تولید می شود. به عبارت دیگر وجود سلولز را می توان نشانی از وجود حیات دانست. به علاوه سلولز بررسی شده در نیومکزیکو، قدیمیترین میکرومولکول زیستی است که تا کنون تجزیه شده. به همین دلیل می توان این ملکول های 250 میلیون سال پیش را دریچه ای در تاریخ حیات دانست. اگر سلولز بتواند در نمک طعام برای مدت بسیار طولانی باقی بماند، این امکان می تواند برای سلول های مشابه هم وجود داشته باشد، حتی در سیارات دیگر. اگر ساختار حیات در دنیاهای دیگر همانند زمین باشد، ممکن است ارگانیزم های آنها هم مکانیزمی مشابه سلولز را بکار برند و برای مدت طولانی حفظ شوند. پس مولکول ها می توانند میلیون ها سال سالم بمانند حتی اگر سیاره شان دیگر برای زندگی مناسب نباشد. دانشمندان امیدوارند که بتوانند نمونه های قدیمی تری از نمک طعام را پیدا کرده و مورد بررسی قرار دهند. اگر مطالعات آینده موفق باشند بلورهای نمک طعام می توانند یک منبع مهم برای شناسایی آینده مریخ و در ورای آن تمام جاهای دیگر باشد.

دریاچه ای مایع روی تیتان

دانشمندان با استفاده از داده های بدست آمده توسط کاوشگر کاسینی، توانستند دریاچه ای از متان مایع را روی تیتان، قمر زحل، کشف کنند. این دریاچه به طول 235 کیلومتر، وسعتی نزدیک به 50 هزار کیلومتر دارد. این دریاچه که اصطلاحا نام «دریاچه ی انتوریو» را گرفته، از همنام زمینیش کمی بزرگتر است. با کشف این دریاچه، تیتان پس از زمین تنها مکان در خانواده ی خورشید ماست که «مایع» روی آن وجود دارد.

کاوشگر کاسینی تا کنون 40 دیدار با تیتان داشته و در ابتدای ماموریت خود کاوشگر هویگنس را به درون جو تیره ی تیتان پرتاب کرد. اطلاعات به دست آمده از این ماموریت ذهنیت ما را درباره ی تیتان متحول کرده است. تا پیش از این تصور می شد، تیتان پوشیده از اقیانوس های متان است ولی این ماموریت نشان داد که هیچ اقیانوسی روی این قمر وجود ندارد. در عوض کاسینی لکه های تیره ی بسیاری را در جای جای قمر پیدا کرد. لکه های تیره ای که معلوم نبود که دریاچه هستند یا تنها بستری با خاک تیره.

در مطالعات جدید که با استفاده از ابزار طیف نگار کاوشگر انجام شد، بالاخره مشخص شد که لکه های تیره دریاچه هایی مایع هستند که عموما از متان و اتان و دیگر هیدروکربن های سبک تشکیل شده اند. وجود هیدروکربن ها می تواند نشاندهنده ی فرایند پدید آمدن حیات باشد. در کل وجود شرایط خاص در تیتان که مشابه زمین در آغاز پیدایشش است دانشمندان را به این قمر و مطالعه روی آن علاقه مند کرده.

خورشید گرفتگی 11 مرداد

امروز جمعه، یازده مرداد ماه خورشید بار دیگر گرفتی را تجربه می کند که به صورت جزعی از تمام نقاط ایران قابل دیدن است. بهترین مکان برای دیدن این گرفت شمال چین، مغولستان و جنوب روسیه است. در این مکان ها ناظران، گرفتی کامل را مشاهده خواهند کرد. یک هفته پیش از بازی های المپیک این گرفت مسافران المپیکی را زودتر به چین کشانده و این روزها کشور اژدهای سرخ میزبان خیل عظیمی از مسافران است که هم برای تماشای بازی های المپیک به آن کشور سفر می کنند و هم برای دیدن خورشید گرفتگی. در این بین برخی این موضوع را مطرح کرده اند که آیا در یونان باستان برای هزاره ی بعد پیش بینی چنین خورشید گرفتگی جالبی درست یک هفته پیش از برگذاری بازی های المپیک، برای نشان دادن زمان برگزاری المپیک بوده است؟ خب خیلی خرافاتی نباشیم، قطعا در یونان باستان کسی فکرش را هم نمی کرد که هزاره ی بعد در چین المپیک برگزار شود و تازه المپیک را در دوران جدید دوباره بازسازی کرده ایم پس چرا زمانش باید منطبق بر زمان تقویمی یونانی ها بوده باشد. بگذریم. می توانید در نجوم نیوز و آسمان شب ایران، اطلاعاتی درباره ی این گرفت بدست بیاورید. حدود سه و نیم بعد از ظهر نگاهی به خورشید بیاندازید ضرر ندارد.(البته فقط به فیلتر یا غیر مستقیم در غیر این صورت شدیدا هم ضرر دارد). اگر بخواهید و توانایی اینترنتیش را هم داشته باشید می توانید گرفت را زنده از اینجا مشاهده کنید. اینجا بیشتر درباره ی این پخش مستقیم بدانید.

ققنوس روی گستره ای از یخ

دو ماه از فرود فونیکس روی مریخ می گذرد و ققنوس زمینی هنوز روی مریخ زنده است و کار می کند. شاید اگر به دقلوهای شگفتی ساز مریخ بنگریم این مدت را کم بدانیم و تصور کنیم که ققنوس تا مدت زیادی روی مریخ فعالیت خواهد کرد. خوب یادمان است که زمانی که مریخ نورد های دوقلو روی مریخ پیاده شدند، عمر آنها سه ماه برآورد شد و الان بیش از 3 سال است که در حال فعالیتند. گرچه همواره مشکلات و خطرات در کنار آنها بود.

ولی تا کنون که جان به در برده اند. ولی برای فونیکس وضع کمی فرق می کند. آقای نادری که مسئول پروژه ی مریخ نوردهای دوقلو ی ناسا بودند و اکنون مدیر کل پروژه های مربوط به مریخ آزمایشگاه پیشران جت (JPL) ناسا هستند می گویند ققنوس با توجه به عرض جغرافیایی بالایی که در آن فرود آمده نمی تواند مدت زیادی (بیش از پیش بینی) دوام بیاورد. چراکه در این مکان قدرت تابش خورشید آنقدر نیست که مریخ نشین بتواند در طی سال نیروی مورد نیاز خود را تامین کند. در واقع مریخ نوردهای دوقلو گذشته از مقاوم بودن، خوش شانس هم بودند! بارها از طوفانهای کوچک سالم گذشتند. زمانی که تصور می شد طوفانی در اطراف یکیشان پنل های خورشیدی اش را با لایه ای از غبار خواهد پوشاند و مریخ نورد آسیب می بیند؛ دقیقا عکس این موضوع روی داد و طوفان صفحات باطری های خورشیدی مریخ نورد را که لایه ی نازکی از غبار رویش بود را پاک کرد. از طرفی این دو ربات مورد علاقه ی زمینیان (چند ساخته ی دیگر دست بشر چنین محبوبیتی دارند؟ شاید تنها تلسکوپ فضایی هابل بتواند با آنها رقابت کند) از طوفان سختی جان به در بردند که جو سیاره را تاریک کرد و کار را تا جایی پیش برد که مریخ نورد روح برای مدتی حتی خاموش ماند تا در زمان مناسب دوباره از خواب برخیزد. حال فرض کنید که طوفانی حوالی ققنوس افسانه ای زمینیان روی مریخ شروع شود. با توجه به زاویه ی کم تابش خورشید آیا فونیکس خواهد توانست نیروی مورد نیاز خود را برای ادامه ی فعالیت تامین کند؟ گرچه ممکن است بعضی این توجیهات را تنها بهانه های ناسا برای معرفی ماموریت به عنوان یک ماموریت 90 روزه تصور کنند. چنان که اگر فونیکس بیش از این نتوانست به کار ادامه دهد کسی به آنها خرده نگیرد و فکر می کنند که فونیکس هم مانند مریخ نوردهای دوقلو (MRO) مدت زیادی روی مریخ فعالیت خواهد کرد. خب امیدواریم واقعا اینطور باشد. اگر تصاویر روزهای اخیر ققنوس را با تصاویر 60 روز پیشش از مریخ مقایسه کنیم نتیجه ای خارق العاده به دست می آید. احتمالا ققنوس روی گستره ی وسیعی از یخ فرود آمده است. گرچه این نتیجه گیری هنوز چندان قابل اطمینان نیست ولی احتمالش می رود. به تصویر زیر نگاه کنید. این مقایسه ای است بین عکسی که ققنوس به تازگی از سطح فرود خود گرفته و تصویری که در روز پس از فرود آن را تهیه کرده است.

به وضوح می توان تشخیص داد که سطح زیرین تغیراتی داشته است. برای درک بهتر این موضوع باید توجه کنیم که الان در نیمکره ی شمالی مریخ فصل گرم است و منطقه ای که ققنوس در آن فورود آمده دو ماه پیش زمستان را پشت سر گذاشته است. آیا یخ ها در حال آب شدند؟ این چیزی است که باید دیر یا زود منتظر جوابش باشیم. منتظر اخبار هیجان انگیز دیگری از مریخ باشید. نتایج بررسی های ققنوس هنوز کامل مشخص نشده.

لکه ی خورشیدی یا ایستگاه فضایی!؟

این یک لکه ی خورشیدی نیست بلکه ایستگاه فضایی بین المللی(فارسی) است که به طور اتفاقی در آسمان از روی خورشید می گذرد. لکه های خورشیدی یک بخش تیره ی مرکزی دارند که نیم سایه ای روشنتر آن را احاطه کرده است در ضمن لکه های خورشیدی، آرایه های باطری های خورشیدی هم ندارند! ایستگاه فضایی بین المللی(ISS)، شکلی پیچیده دارد و یکی از بزرگترین و پیشرفته ترین دستگاه های ساخت بشر است. لکه های خورشیدی روی سطح خورشید پدید می آیند و در عوض ایستگاه فضایی بین المللی به گرد زمین می چرخد. گذر ایستگاه فضایی بین المللی از برابر خورشید اتفاقی غیر معمول نیست که در طول هر 90 دقیقه یکبار زمین را دور می زند. ولی همزمانی این گذر و آمادگی تجهیزات برای ثبت آن در عکس همان زمان، نادر است. گذشته از این لکه ی تقلبی، خورشید هفته ی گذشته، از تمام لکه های واقعی خود تهی شد. از زمان شروع دوره ی کمینه ی فعالیت های خورشیدی، لکه های کمی روی خورشید دیده می شوند. همچنین در این دوره، تعداد بسیار کمتری لکه های خورشیدی در مقایسه با دهه های پیشین ثبت شدند ولی با این حال فعالیت کم خورشید در این دوره ی کمینه، چندان هم غیر عادی نیست.

راه شیری بر فراز انتوریو

وقتی چشمتان به تاریکی عادت می کند، آسمانی رویایی پدیدار می شود. مانند آسمانی که ماه قبل در «انتریو» در کانادا پدیدار شد. در همان حال تصویر بخشی از آسمان در یک آبگیر هم دیده می شد. برای شروع به سراغ پر نور ترین اجرام برویم. اجرام پر نور این تصویر ستارگان درخشان آسمان و مشتری(فارسی) هستند که سمت چپ و بالای تصویر دیده می شود. هاله ی نور حاصل از یک شهر کوپک در افق دیده می شود ولی همچنان صفحه ی کهکشان راه شیری به شکل نواری(فارسی) محو در آسمان دیده می شود، گویی در دوردست ها با افق در هم تنیده شده اند. جلوتر در این نمای زیبا، آبگیری کوچک، درختان و دیواره ای سنگی دیده می شوند و در نهایت در این شب آرام تیر ماه، آبگیر چنان آرام است که بازتابی از آسمان در آن به زیبایی نقش می بندد. این تنها نمای چند ستاره ی پرنور نیست بلکه تصویر بخشی از نوار راه شیری هم هست که در آن دیده می شود. اگر کمی دقیق تر به عکس نگاه کنیم، درمی یابیم که ستارگان رد کوچکی را در آبگیر از خود به جای گذاشته اند که در آسمان بالا دیده نمی شود. دلیل آن است که تصویر بالا در حقیقت ترکیبی است دیجیتالی از تصاویری که پی در پی توسط یک دوربین از آسمان بالا گرفته شده است. پس از اولین عکس گرفته شده، عکاس هر بار دوربین را کمی چرخانده تا ستارگان همان جای قبلی خود را حفظ کنند.

منبع یکی از سایت هایی که من در آن کار می کنم.

حلقه ی انشتین کهکشانی

حلقه ای آبی به دور یک کهکشان! به راستی چه چیزی می تواند اینگونه یک کهکشان را در بر بگیرد؟ پاسخ سرابی است حاصل از عدسی های گرانشی. در بخش چپ تصویر بالا، عکسی را می بینید که در آن گرانش(جاذبه) یک کهکشان معمولی، نور کهکشان آبی پس زمینه را در هم ریخته. سمت راست تصویر در دو بخش حالت های معمولی تری را می بینید. همچنین ممکن است کهکشان دوردست به شکل حلقه درآمده باشد ولی نوع قرار گیری این یکی بسیار زیبا است. کهکشانی پشتی به صورت حلقه ای تقریبا کامل به گرد کهکشان جلویی درآمده است. چنین حلقه هایی که از اثری عدسی گونه پدید می آیند، آلبرت انشتین نزدیک 70 سال قبل، پیش بینی کرده بود به همین دلیل حلقه هایی نظیر SDSSJ1430 را امروزه، حلقه ی انشتین می نامیم. SDSSJ1430 در طی پروژه ی نقشه برداری دیجیتالی «اسلوان» آسمان با دوربینی پیشرفته (SLACE) کشف شده است. SLACE پروژه ای رصدی است که به بررسی مجدد گزینه های مشکوک به عدسی های گرانشی می پردازد که در نقشه برداری دیجیتال آسمان «اسلوان» (SDSS) با استفاده از دوربین یشرفته ی ACS تلسکوپ فضایی هابل پیدا شده بودند. عدسی های گرانشی قدرتمندی مانند SDSSJ1430 فراتر از چیزهایی نادر در آسمان هستند. این مجموعه ها خواص مختلفی را چنان در هم جای داده اند که دانشمندان می توانند با بررسی آنها هم مقدار جرم و هم مقدار ماده ی تاریک کهکشان جلویی را که به شکل یک عدسی عمل کرده، تعیین کنند. با توجه به اهمیت این مجموعه ها داده های حاصل از پروژه ی SLACS اکنون در حال بررسی هستند تا برای مثال تعیین کنند که چه کسری از مواد یک کهکشان را ماده ی تاریک تشکیل می دهد. اولین تصویر فرعی سمت راست، یک شبیه سازی کامپیوتری را نشان می دهد که شکل حقیقی کهکشان آبی پس زمینه را بدون اثر عدسی گرانشی نشان می دهد و همچنین نمای دیگر، تصویر کهکشان جلویی بدون حلقه ی کهکشان پشتی است و در نهایت تصویر آخر حلقه ی تحت تاثیر عدسی گرانشی کهکشان جلویی را نشان می دهد.

مرکز IC 1805

ابرهای کیهانی در قلب سحابی نشری IC 1805، اشکال زیبایی را پدید آورده اند. این نقش های زیبا را باد ها و تابش های قوی حاصل از ستارگان پرجرم، داغی پدید آورده که به تازگی در خوشه ی ستاره ای آن متولد شده اند. در این نمای رنگی از آسمان می توان این خوشه را در سمت راست دید که تنها یک و نیم میلیون سال سن دارد و در امتداد آن می توان هیولای تاریکی را دید که ابری است از غبار های تیره که جلوی نور سحابی اتم های درخشان را می گیرد. همنشینی اجرامی که یکی با تلسکوپ های کوچک و دیگری با تلسکوپ های بزرگ دیده می شود. گستره ای این تصویر نزدیک به 15 سال نوری است و در آن درخشش اتم های هیدروژن با رنگ سبز، اتم های گوگرد با رنگ قرمز و اتم های اکسیژن با رنگ آبی مشخص شده است. این تصویر عریض تر نمای ساده تری از IC 1805 را نشان می دهد. پوشته ی خارجی مواد آن دلیل نامی است که به آن داده اند! سحابی قلب. IC 1805 در فاصله ی 7500 سال نوری از ما و در صورت فلکی ذات الکرسی جای گرفته است.

منبع

مجموعه ي برخوردي

آينده ي اين كهكشان ها چه خواهد بود؟ كهكشانهاي مارپيچي NGC 5426 و NGC 5427 به شكلي خطرناك به هم نزديك شده نزديك شده اند. برخوردي(فارسي) در حال وقوع است كه هريك مي توانند پيروز آن باشند. در بيشتر مواقع زماني كه كهكشان ها برخورد مي كنند، كهكشان بزرگتر، كهكشان هاي كوچك را مي بلعد. اما زماني كه دو كهكشان تقريبا هم اندازه به هم برخورد مي كنند، هر يك در فضا گسترش مي يابند؛ با بازوهايي گسترده و هسته اي متمركز در ميان. اگر در زمان ده ها ميليون سال به جلو برويم در روند برخورد، ستارگان در وضعيتي مشابه بدون برخورد از كنار هم عبور مي كنند و نيروهاي كشندي، مجموعه هايي از گازهاي گداخته را پديد مي آورند كه از درون آنها ستارگان جديد متولد مي شوند. بررسي هاي دقيقي كه روي اين عكس كه توسط تلسكوپ جنوبي 8 متري جميني در شيلي گفته شده، نشان مي دهد، پلي از مواد هم اكنون اين دو هيولا را به هم وصل كرده است. اين كهكشان ها در فاصله ي 90 ميليون سال نوري از ما در صورت فلكي سنبله جاي گرفته اند و گستره ي آنها در كيهان 130 هزار سال نوري است. اين مجموعه را با نام Apr 271 كهكشان راه شيري ما هم پنج ميليارد سال ديگر برخورد مشابهي را به همسايه ي كهكشاني مان، آندرومدا خواهد داشت.

APOD

M16 و سحابی عقاب

M16 گستره ای است در کیهان که توسط گازهای گداخته ی زاینده ی ستارگان احاطه شده و آن را با نام «سحابی عقاب» هم می شناسیم. این تصویر دقیق، جزئیات فوق العاده ای از ساختار های درونی این سحابی را نشان می دهد. ساختارهایی(فارسی) که با عکس های زیبای هابل معروف شده اند. ستون های چگال و پر از گرد و غباری که در میانه ی تصویر جای دارند و آنها را «خرطوم فیل» و «ستون های آفرینش» می نامیم. این ستون های گستره ای به وسعت چند سال نوری دارند ولی در حال انقباض هستند و در نهایت به تولد یک ستاره منتهی خواهند شد. تابش های قدرتمند خوشه ی ستاره ای، مواد کناره های ساختار را فرسایش داده و ستاره های در حال تشکیل درون آن را آشکار می کند. در امتداد همین ستون ها در سمت چپ و بالاتر در تصویر، ناحیه ی زایشی دیگری وجود دارد. ستونی از گرد و غبار که با نام «روح سحابی عقاب»(فارسی) شناخته می شود. M16 و سحابی عقاب در فاصله ی 7000 سال نوری از ما در کیهان جای گرفته اند و هدف های آسانی در منطقه ای غنی از سحابی ها برای جویندگان آسمان با دوربین های دوچشمی و تلسکوپ های کوچک به حساب می آیند. این مجموعه در صورت فلکی مار جای دارد.

تغییر اندازه ی مریخ در آسمان

آیا مریخ همواره در آسمان یکسان دیده می شود؟ خیر، زمین و مریخ هر دو به گرد خوردشید، می گردند و در طی این حرکت نزدیک و دور شدن آنها از هم باعث می شود قطرظاهری مریخ در آسمان زمین کم و زیاد شود. تصویر فوق در «انسشد» (Enschede) واقع در هلند و از ترکیب 30 عکس در طی سال گذشته و امسال (2007 و 2008 میلادی) به دست آمده است که تمامی آنها با یک بزرگ نمایی گرفته شده اند. زمانی که زمین و مریخ در طرف های مختلف خورشید واقع شده اند، مریخ نسبت به سایر مواقع کوچکتر دیده می شود. از طرفی دیگر، زمانی که مریخ و زمین بهم نزدیک هستند، مریخ بزرگ تر و درخشانتر دیده می شود. در تابستان سال 1382 (آگوست سال 2033 میلادی)، مقابله ی زمین و مریخ، دیدن بزرگترین مریخ دوران معاصر را از روی زمین در پی داشت. ما هیچگاه از مریخ هلالی نخواهیم دید، چراکه مریخ نسبت به زمین از خورشید دورتر است. همچنین در تصاویر بالا؛ کلاهک قطبی، خاک های تیره و روشن و ابرها را می توان در مریخ دید. همچنین در عکس های اول می توان یک طوفان شن که سیاره را در بر گرفته هم تشخیص داد. مقابله ی بعدی زمین و مریخ، وقتی زمین در حرکت مداری از مریخ جلو تر برود روی می دهد و زمان آن سال 1389 خواهد بود.

ژرفای NGC7331

NGC 7331 بزرگ است، زیباست و بارها با راه شیری(فارسی) ما مقایسه شده. در صورت فلکی «فرس اعظم»(اسب بزرگ) و با فاصله ی 50 میلیون سال نوری از ما در آسمان جای گرفته. NGC 7331 مدتها پیش و در ابتدا به عنوان یک «سحابی مارپیچی» شناخته شد و در حقیقت یکی از درخشانترین کهشکان های آسمان است ک در فهرست معروف شارل مسیه در قرن هجدهم قرار نگرفت. بخاطر وضعیت قرار گیری مایل کهکشان نسبت به خط دید مستقیم ما، نوردهی های با مدت بالای تلسکوپی از آن، تصاویری عمیق را پدید می آورند. در این عکس، حضور کهکشان های دوردست در پشت این جهان جزیره ای، ژرفای دید را بهتر نشان می دهد. کهکشان هایی که پشت NGC 7331 دیده می شوند، تقریبا یک دهم آن هستند و همینطور فاصله ی آنها از ما بسیار بسیار بیشتر از NGC 7331 است. حدود 10 برابر دورترند. همنشینی آنها در آسمان با NGC 7331 کاملا اتفاقی است. این گروه ظاهری از کهکشان ها را با نام «دیر لیک» (Deer Lick) یا «چشمه ی شور» هم می شناسیم.

کالوریس

اینجا، گستره ی برخوردی «کالوریس» یکی از محوطه های برخوردی باستانی منظومه ی شمسی مان در عطارد است. محوطه ای که از برخورد سنگ های سرگردان سیارک گونه در ابتدای تولد منظومه پدید آمده است. گستره ی این محوطه نزدیک به 1500 کیلومتر مربع است و رنگ زردی که در تصویر نهفته، از تشدید رنگ حقیقی سیاره پدید آمده است. اطلاعات مربوط به این عکس از اولین پرواز کاوشگر «مسنجر» بر فراز عطارد در 24 دی ماه سال گذشته و به کمک ابزار MDIS بدست آمده اند. گمان می رود لکه های نارنجی رنگی که در کناره های این پهنه ی وسیع دیده می شود، حاصل گدازه هایی باشند که از آتشفشان ها بیرون می آیند. مدارک جدید نشان می دهد این سطوح صاف روی عطارد زمانی گذرگاه گدازه های سوزان بودند. از دیگر کشفیاتی که کاوشگر مسنجر درباره ی عطارد انجام داده می توان به کشف شواهدی دال بر وجود میدان مغناطیسی مانند زمین در اطراف عطارد،اشاره کرد که حاصل فرایند مولد-مانندی در هسته ی بزرگ سیاره است. همچنین دریافتیم که پوسته ی سیاره ی پس از خنک شدن هسته ی آن به شکل معنی داری منقبض شده است.

APOD FARSI

در قلب خوشه ی سنبله

خوشه ی کهکشانی سنبله، نزدیک ترین خوشه ی کهکشانی به کهشان ما، راه شیری است. این خوشه چنان نزدیک است که وسعت آن در آسمان نزدیک 5 درجه است (تقریبا معادل 10 برابر گستره ی ماه کامل در آسمان). قلب این خوشه در فاصله ی 90 میلیون سال نوری از ما در کیهان جای گرفته و با این فاصله نزدیکترین خوشه ی کهکشانی به ما به حساب می آید. این خوشه بالغ بر 2000 کهکشان را در خود جای داده است و نیروهای کشندی آن روی کهکشان های خوشه ی محلی، که راه شیری خودمان(فارسی) هم در آن قرار دارد تاثیر می گذارد و و آنها را به سمت خود می کشد. خوشه تنها کهکشان هایی پر از ستاره ندارد. این کهشکان ها گازهای فراوان و گداخته ای دارند که در طول موج اشعه ی ایکس تابش می کنند. نوع حرکت کهکشان ها نشان می دهد که ماده ی تاریک زیادی - بیش از تمام آنچه ما از ماده ی آشکار(مرئی) می بینیم - در این مجموعه وجود دارد. تصویر بالا که قلب خوشه ی کهکشانی سنبله را نشان می دهد، اجرام مسیه ی درخشانی را در خود جای داده است. مثل چشمان مارکاریان در بالا، سمت چپ و M86(فارسی) کمی بالاتر و سمت راست مرکز تصویر، M84 در سمت راست که به زیبایی کهکشان مارپیچی NGC4388 در پایین و سمت راست می بینیم.

APOD (Farsi)

در قطب جنوب زمین که باشید این نمای نفس گیر آسمان، بالای سرتان خواهد بود. در سمت راست و بالا چهار ستاره ی نورانی، محدوده ی صورت فلکی معروف صلیب جنوبی را نشان می دهند که به آن چلیپا هم می گویند. ستاره ی بالایی این صورت فلکی، ستاره ای نارنجی است که با نام گامای چلیپا شناخته می شود. نواری از مواد و گرد و غبار و ستارگان(فارسی) که در مرکز تصویر دیده می شود، بخشی از کهکشان راه شیری ما است. کمی پایین تر از صلیب جنوبی، به سمت چپ که برویم سحابی معروف گونی زغال جای گرفته و در سمت دیگر تصویر گاز های درخشان، سحابی شاه تخته (سحابی کارینا)(فارسی) دیده می شود. صورت فلکی صلیب جنوبی چنان معروف است که حتی در پرچم استرالیا هم نقش بسته است.

قلب سحابی سه تکه

مخلوطی از گازهای ملتحب در قلب سحابی سه تکه، مسیر هایی را در دل این زایشگاه ستاره ای پدید آورده اند. این سحابی در صورت فلکی قوس جای دارد. سه ساختار گرد و غباری و تاریک این سحابی که نام سحابی سه تکه از آنها گرفته شده است، در مرکز به هم می رسند. گرده ای از گاز های مات در سمت راست تصویر دیده می شود ولی رشته های تاریک غبار در سراسر سحابی وجود دارند. درخشش سحابی سه تکه، از ستاره ی پرجرمی است که در مرکز تصویر دیده می شود. سحابی سه تکه را با نام M20 هم می شناسیم. این سحابی تنها 300 هزار سال سن دارد و جوانترین سحابی گسیلشی(نشری) شناخته شده است. سحابی سه تکه در فاصله ی 9000 سال نوری از ما در فضا جای گرفته. در تصویر فوق گستره ای به وسعت 10 سال نوری از این سحابی را می بینیم. این عکس را تلسکوپ 0.8 متری IAC80 از جزایر قناری اسپانیا تهیه کرده است.

آذرگویی بر فراز تپه ی آیراس

یک سفر آخر هفته ی معمولی برای عکاسی از آسما شب در استرالیای مرکزی می تواند نتیجه ای چنین شگفت انگیز در پی داشته باشد. در این عکس زیبا که اسفند سال 84 در این منطقه گرفته شده، مرکز کهکشان راه شیری(فارسی – عکس بابک امین تفرشی) مان را می بینیم که بر فراز ساختار سنگی زیبایی به نام «اولورو» (Uluru) طلوع می کند. این ساختار را با نام تخته سنگ های «آیراس» (Ayers) هم می شناسند. پس از تنظیم کردن دو دوربین برای عکاسی یکی با میدان دید عریض و دیگری با استفاده از یک لنز تله، «ژوزف بریماکومب» (Joseph Brimacombe) شروع به جمع و جور کردن وسایلش بود که نور خیره کننده ی یک آذرگوی درخشان در آسمان اطراف او را روشن کرد. حاصل کار بسیار لذت بخش بود، هر دو دوربین رد درخشان این آذر گوی را ثبت کرده بودند. همانطور که در نمای بزرگ که با استفاده از تله گرفته شده دیده می شود، درخشش آذرگوی از میان ابرهای دم افق درست سمت چپ تخته سنگ های آیراس دیده می شود.

قطعاتی که ناپدید شدند

این دونمای نزدیک را از حفاری ققنوس مقایسه کنید. تصویر سمت چپ در بیستمین روز فعالیت مریخ نشین ققنوس تهیه شده است و تصویر سمت راست همان گودال را در روز بیست و پنجم فعالیت ققنوس نشان می دهد. روزهای مورد نظر، روزهای مریخی هستند و برابر 26 تا 29 خرداد برای اهالی زمین است. تکه های روشنی که در سمت چپ و پایین گودال حفاری شده درون سایه در تصویر مربوط به روز بیستم مریخی دیده می شود در تصویر روز بیست و چهارم ناپدید شده اند! به احتمال زیاد این قطعات کوچک، تکه یخ های زیر سطح بودند که در عمقی کم جا گرفته بودند و با حفاری بیرون آمده اند.و این ناپدید شدن ناگهانی بسیار شبیه تصعید است. پروسه ای مشابه تبخیر که در آن یخ پس از آنکه در برابر تابش آفتاب قرار گرفت، در اتمسفر خشک مریخ، مستقیما به گاز تبدیل شد. منبع

طلوع ماه در انقلاب تابستانی

امروز انقلاب تابستانی است و خورشید در طی حرکت سالانه ی خود، امروز بیشترین ارتفاع را در آسمان نیمکره ی شمالی زمین دارد. این روز همچنین از لحاظ نجومی آغاز تابسان در نیمکره ی شمالی به حساب می آید. تنها دو روز قبل بود که ماه در نقظه ی مقابل خورشید در وضعیتی که خسوف روی میدهد قرار گرفت و پایین تری(جنوبی ترین) بخش مداری خود را پشت سر نهاد. آنتونی آیومامیتس (Anthony Ayiomamitis) ستاره شناسی است که این تصویر زیبا از ماه را بر فراز دماغه ی «سونیون» در یونان را در همین زمان ثبت کرده است. ماه در کنار معبد «پوزایدون» جای گرفته که 2400 سال قدمت دارد و از دریای اژه هم دربانوردان می توانند آن را ببینند. در این تصویر زیبا با استفاده از یک لنز تلسکوپی قرص ماه بزرگ شده است ولی بدون وجود این لنز هم معمولا برای دوستدارن آسمان ماه را زمانی که نزدیک افق است کمی بزرگتر به نظر می رسد. این اثر زیبا تنها یک خطای دید است.

ایرانی های غیرقابل پیش بینی(غیر نجومی)

از ایران نزدیک به 9 هزار نفر برای دانلود فایرفاکس در روز موعود ثبت نام کرده بودند و ایران در منطقه همپای ترکیه پیش می رفت تا اینکه در روزهای آخر عقب موندیم و اونا جلو زدن ولی چیزی که الان دیده می شه غیر قابل باوره. واقعا غیر قابل باوره فایر فاکس 3 دیشب ساعت 9 شب به وقت ایران منتشر شد و این تقریبا میانه ی روز ایالات متحده است حالا به این اقشه نگاهی بندازین. اوه بله. ایران از تمام کشورهای منطقه از بسیاری از کشورهای اروپایی و حتی از چین هم جلوتره. از فرانسه و اسپانیا و انگلیس هم جلوتریم. همه ی اینها رو باید با توجه به نکاتی دید 1- تمام این دانلود ها در طول شب گذشته انجام شده گرچه یکی از زمان های ترافیک باری روی وب در ایران ساعت 10 تا1 شب این مطلب هیچ ربطی به نجوم ندارد و مربوط به دنیای وب است. حتما دیده اید که در ستون سمت راست گیتی بلاگ نشان حمایت از فایرفاکس قرار گرفته. فایر فاکس نرمافزاری است که می توانید با آن امن تر و سریعتر و راحت تر در دنیای وب حرکت کنید. نام این نرم افزارها Browser است و برای مثال روی ویندوز شما اینترنت اکسپلورر مایکروسافت این وظیفه را بر عهده دارد. ولی نرم افزار مایکروسافت مشکلات امنیتی بسیار دارد و از طرفی کند است و مشکلاتی دیگری نیز دارد. اینجاست که توسعه دهندگان نرمافزار های رایگان و متن باز فایرفاکس را منتشر کردند. این نرم افزار کاملا رایگان اس و شما می توانید بر اساس نیاز خود از افزونه های بسیار متنوعی که برای آن روی وب وجود دارد استفاده کنید. مثلا من هر روز سایت عکس روز نجوم را بدون مراجعه به سایت می بینم. و در هر لحظه از وضعیت هوا و فاز ماه هم آگاهم اینها بعضی از امکاناتی است که فایر فاکس دارد. از ایران نزدیک به 9 هزار نفر برای دانلود فایرفاکس در روز موعود ثبت نام کرده بودند و ایران در منطقه همپای ترکیه پیش می رفت تا اینکه در روزهای آخر عقب موندیم و اونا جلو زدن ولی چیزی که الان دیده می شه غیر قابل باوره. واقعا غیر قابل باوره فایر فاکس 3 دیشب ساعت 9 شب به وقت ایران منتشر شد و این تقریبا میانه ی روز ایالات متحده است حالا به این اقشه نگاهی بندازین. اوه بله. ایران از تمام کشورهای منطقه از بسیاری از کشورهای اروپایی و حتی از چین هم جلوتره. از فرانسه و اسپانیا و انگلیس هم جلوتریم. همه ی اینها رو باید با توجه به نکاتی دید 1- تمام این دانلود ها در طول شب گذشته انجام شده گرچه یکی از زمان های ترافیک باری روی وب در ایران ساعت 10 تا1 شب هست ولی این چنین استقبالی واقعا غیره منتظره هستش. 2- غیر از ساعت 10 تا 9 شب، در طول روز هم ترافیک افراد ایرانی حاضر در وب برای دو زمان مختلف دیگر در طول روز وجود دارد. اولی حدود 1 تا 2 بعد از ظهر و دیگری حدود ساعت 6 تا 7 غروب. 3- سرعت اینترنت در ایارن بسیار بسیار پایین تر از کشور های دیگه هست و با این حال این همه استقبال واقعا شعف برانگیزه. دیشب که فایرفاکس رو دانلود می کردم ترکیه از ما پیش بود و ما خیلی خیلی عقب بودیم تنها 500 نفر قبل از من دانلود کرده بودن اصلا توقع نداشتم الان با رقم عجیب 136 هزار مواجه بشم. واقعا آفرین به ایرانی های باشعور. اگر هنوز برای دانلود فایر فاکس 3 مردد هستین یا فکر می کنید اینترنت اکسپلورر بهرته اینجا را ببینید برای دانلود اینجا را ببینید. لطفا همین الان دانلود کنید. گرچه بعد از ساعت 9 شب امشب هم می توانید فایرفاکس را دانلود کنید ولی در ثبت رکورد تاثیری ندارد. پس همین الان بروید و اینجا دانلود کنید. حجم برنامه تنها 7 مگابایت هست و حتی روی خط های کم سرعت هم تنها 15 تا 20 دقیقه طول می کشد که دریافت آن کامل شود.

بازبینی نگاه هابل به M51

پنجاه و یکمین عضو کاتالوگ معروف مسیه، احتمالا در ابتدا سحابی مارپیچی نام داشت. M51 کهکشانی است مارپیچی با بازوهایی گسترده که با نام NGC5194 نیز شناخته می شود. m51با گستره ای به وسعت 60هزار سال نوری در آسمان جای گرفته و می بینیم که چگونه بازویش مواد قمر کهکشانی اش (NGC5195) را بلعیده است(سمت راست تصویر). این تصویر از پردازش مجدد داده های حاصل از نگاه دوربین پیشرفته ی نقشه برداری آسمان هابل به دست آمده و نمای دیگری است از چهره ی آشنای این کهکشان در حال برخورد. در این پردازش مجدد تصویری دقیق تر به دست آمده که دقت و تضاد رنگ در آن بیشتر شده و مسیر موادی که به کهکشان همدم کشیده شده اند بسیار واضح تر شده است.به اینها جزئیات بهتری از مرکز کهکشان و حوالی آن را هم اضافه کنید.این جفت کهکشانی 31 میلیون سال نوری از ما فاصله دارند و فاصله ی چندانی با دسته ی دب اکبر ندارند، گرچه به طور رسمی در تقسیم یندی های آسمان در محدوده ی صورت فلکی کوچک سگان شکاری(تازی ها) است.

عکس: S. Beckwith (STScI), Hubble Heritage Team, (STScI/AURA), ESA, NASA باز بینی: Robert Gendler

بوران؛ پیچیده ترین سامانه ی حمل نقل بشر

در سال های اخیر ناسا تبلیغات فراوانی دباره ی شاتل ها کرده. ناسا شاتل ها رو به عنوان پیچیده ترین سیستم های حمل و نقل در طول تاریخ معرفی می کند. ممکن است از طرفی این حرف صحیح باشه ولی در واقع سامانه ی پیچیده تر و بهینه تری هم وجود داشته که بنا به مسائلی ناسا خیلی درباره ی آن صحبت نمی کند.

بوران نام سیستم حمل و نقل فضایی اتحاد جماهیر شوروی سابق است که کار روی آن از سالهای دهه ی هفتاد شروع شد و تا سال 1984 اولین نمونه ی کامل آن ساخته شد اما بعد از آن بودجه ی آن صرف مقاصد تسلیحاتی شد که عامل اصلی آن جنگ سرد مسکو-واشینگتن بود. بعد از فروپاشی شوروی و تبدیل آن به کشور های کوچکتر پروژه ی بوران به کلی فراموش شد ولی تنها نمونه ی ساخته شده توانست بین سالهای 1984 تا 1988، 25 پرواز موفق را تجربه کند.

نمونه ای از بوران سوار بر هواپیمای قول پیکر آنتونوف، همچنین بوران این قابلیت را داشت که با موشک هم به فضا برود.

همانطور که در تصویر می بینید بوران شکل بسیار نزدیکی به شاتل های امروزی داشت. در واقع این طرح که از ساختاری هواپیما مانند برای ارسال تجهیزات و انسانها به فضا استفاده شود خود از روسیه نشعت می گیرد. طرحی که در ابتدا با مشکلاتی همراه بود که ناسا آنها را برطرف کرد و در همان دهه ی هشتاد اولین نمونه های خود را از آن تولید کرد. شاتل های ناسا هم شکلی مشابه هواپیما دارند ولی برای پرواز های فضایی بهینه شده اند.

از قابلیت های این شاتل ها می توان به فرود روی باند اشاره کرد که پیشرفت بزرگی در برابر سامانه هایی محسوب می شود که با چتر نجات فرود می آیند. سامانه هایی نظری سایوز روسی. ولی این تمام ماجرا نیست دلیل آنکه باید بوران را پیشرفته ترین سیستم حمل و نقل بشر دانست را می توان در مقایسه ی آن را شاتل فضایی ایالات متحده هم جست. در مقایسه با شاتل ها بوران انعطاف حرکتی بسیار بیشتری دارد. بوران می توانست تا چهار تن بیشتر از شاتل های فضایی بار حمل کند. هزینه ی هر پرواز آن کمتر بود و امنیت آن بالاتر. تعداد قطعاتی که در هر پرواز می بایستی جای خود را به قطعات جدید می دادند در قیاس با شاتل بسیار کمتر بود. شاتل حتما باید سرنشین داشته باشد و حداقل برای بازگشت به زمین باید خلبان در آن حضور داشته باشد ولی بوران می توانست بدون سرنشین هم ماموریت خود را انجام داده و به زمین بازگردد. و مهمترین بخش موضوع اینجاست، چون بوران سبک تر از شاتل بود به راحتی می توانست از باند فرودگاه پرواز کند و خود را به فضا برساند یا سوار بر هواپیمایی غول پیکر به اوج آسمان رود و از آنجا سفر خود به سمت فضا را آغاز کند. این در حالی است که شاتل فضایی گرچه پرتابی حماسی دارد و با کمک موشک های عظیم دل آسمان را می شکافد و با شتاب بسیار به پیش می رود ولی همین پرتاب حماسی خطرات زیادی هم در پی دارد که در نتیجه ی آن شاتل چلنجر به کلی نابود شد و چندین نقر را نیز با خود نابود کرد.

حادثه ی چلنجر که در طی آن شاتل به کلی نابود شد و چندین نفر کشته شدند

در بازگشت هم برای شاتل ها رویداد های بدی پیش آمده. در سال 1381 بود که شاتل فضایی کلمبیا در حادثه ای دلخراش به کلی نابود شد و تمامی هفت سرنشین آن در دم جان دادند. ولی بوران با توجه به نوع پرواز و بازگشتش چنین مشکلاتی نداشت.

نزدیک به دو دهه از ساخت اولین نمونه ی بوران می گذرد و اینک شاتل های فضایی هم سالهای پایانی عمر خود را طی می کنند. از هم اکنون تحقیقات برای ساخت فضا پیماهای سرنشین دار نسل بعد شروع شده که بتوانند از باند فرودگاه به فضا اعزام شوند و همچنین بتوانند فرودی امن را تجربه کنند.

گرچه پروژه ی بوران هیچگاه به استفاده ی عملی از آن منتهی نشد ولی نقطه ی عطفی بود در رقابت های فضایی و تکنولوژیک بین دو ابرقدرت. دو ابر قدرتی که رقابت آنها در تمامی زمینه های علمی رشد چشمگیری را در چند دهه ی گدشته سبب شد.

در انتها بد نیست نگاهی بیاندازیم به تاریخچه ای از ماموریت های فضایی امریکا و شوروی:

پیش از این دو نخستین بار آلمان های نازی بودند که توانستند مرز فضا را رد کنند که البته از این موضوع به دلیل مسائل سیاسی اطلاعات زیادی در دسترس نیست. ولی بلافاصله بعد از آنها روسها مرز فضا را گشودند و سپس نخستین ماهواره ی ساخته ی دست بشر را که توپی کوچک بود به فضا فرستادند. اسپوتنیک 1 آغازگر عصر فضا برای بشر بود.

سپس امریکا نخستین ماهواره ی خود را با موفقیت به مدار فرستاد و همان زمان هم ناسا تاسیس شد. سازمانی که تا امروز نیم قرن از فعالیتش می گذرد.

سپس روس ها با استفاده از اسپوتنیک 2، «لایکا» را به فضا فرستادند. اولین موجود زنده در فضا. سگی کوچک و باهوش که تا زمانی که اکسیژن برای تنفس داشت زنده ماند.

ماکتی از وستوک 1 که اولین انسان را به فضا برد

در ادامه در ماموریت های وستوک، اولین انسان به فضا قدم نهاد. «بوری گاگارین» خلبان کوتاه قامت روس که سالگرد پرواز او به فضا را هر ساله در گوشه و کنار دنیا جشن می گیرند.

آنگاه بود که امریکا بلافاصله و طی تنها چند روز نخستین فضانوردش را به فضا اعزام کرد و البته این ماموریت بسیار کوتاه تر از ماموریت گاگارین بود.

اما در گام بعدی ناسا از روسها جلو زد و نخستین افراد زمینی را به دیدار ماه فرستاد. در سال 1969 «نیل آرمسترانگ» و «باز آلدرین» نخستین انسانهایی بودند که قدم روی کره ی دیگری می گذاشتند.

پس از این روسها با فاصله ی چند ماه نخستین ماه نشین خود را راهی تنها قمر زمین کردند که البته بدون سر نشین بود. این مه نشین نمونه هایی از ماه تهیه کرد و به زمین بازفرستاد و نخستین ماموریت اکتشافی منظومه رقم خورد. فاز بعدی رقابت مربوط به اکتشاف منظومه بود.

طراحی سایوز به عنوان یک سیستم حمل و نقل با قابلیت کاربرد چندگانه از موفقیت های دیگر روسها بود.

پروگرس(چپ) و سایوز(راست) که در ماموریت های ایستگاه فضایی بین المللی همچنان از آنها استفاده می شود.

نخستین ایستگاه فضایی برای استقرار طولانی مدت در فضا را روسها ساختند و نام «میر» را در تاریخ صنعت فضا جاودانه شد. همچنین پروگرسیو را طراحی کردند که بدون دخالت انسان می توانست ماموریت های زیادی انجام دهد. در واقع پروگرسیو موفق ترین فضاپیمای بدون سرنشین بشر به حساب می آید.

ایستگاه فضایی میر نخستین پایگاه انسان در فضا

در دوران جنگ سرد همچنان رقابت های فضایی در فاز خود دنبال می شدند. از ماموریت های موفق آن دوران می توان به ماموریت های ویجر اشاره کرد. ویجر 2 ناسا هم اکنون دور ترین ساخته ی دست بشر است! کاوشگری که در مرز های منظومه ی شمسی قرار دارد و میرود که تا چند دهه ی دیگر وارد فضای میان ستاره ای شود.

«کلیپر» جایگزین سایوز در دهه ی آینده

امروزه روسیه روی طرح فضاپیمای سرنشین دار «کلیپر» کار می کند که تا دهه ی آینده جایگزین سایوز خواهد شد. این فضا پیما یک فضا پیمای نسل جدید است که با حرکت در مایل در جو به سمت فضا پیش می رود و خطرات کمتری آن را تهدید می کند.

همچنین روسیه و امریکا فعالیت و همکاری گسترده ای در زمینه ی ساخت و تکمیل ایستگاه فضایی بین المللی دارند. ایستگاهی که پس از تکمیل بزرگترین ماهواره ی ساخته ی دست بشر خاوهد بود و چندین نفر می توانند در آن زندگی کنند و به تحقیقات علمی مشغول باشند.