هلال ماه بر فراز استانبول

هلال باریک ماه، نهفته کنار خورشید، نشانه ای است که پیدا کردنش سخت است اما بسیار زیباست. به سمت چپ عکس نگاه کنید(صفحه را به سمت چپ اسکرول کنید) تا بتوانید چنین هلالی را در این پانارمای تاریک از شهر باستانی استانبول بر فراز تنگه ی بوسفورببینید. در این عکس که در 18 اسفند تهیه شده، سن ماه نزدیک به 22 ساعت است. تنها هلالی باریک از ماه در بخش غربی آسمان و بر فراز کاخ «توپکاپی» دیدیه می شود. بنایی که امپراطور عثمانی، سلطان محمد دوم در قرن پانزدهم میلادی پس از تسخیر قسطنطنیه(استانبول) آن را بنا کرد، شهری که پایتخت امپراطوری رم شرقی شد. بنایی که در سمت چپ این کاخ قرار گرفته، «آقاسوفیا»(محل سوفیان حقی) است. نمونه ای بارز از معماری و هنز بیزانسی که هم اکنون تبدیل به موزه شده. اگر باز هم به سمت پچ بروید، مسجد سلطان احمد را خواهید دید. عکس: Tunç Tezel (TWAN)

سیارات، هم خط بر فراز رادیو تلسکوپ های استرالیا

هفته ی پیش در آسمان زمین عطارد(فارسی)، زهره و ماه(فارسی) نزدیک هم دیده می شدند. این عکس زیبا از این مقارنه به همراه چند رادیو تلسکوپ از مجموعه ی آرایه ی فشرده ی تلسکوپ های استرالیا (ATCA) نزدیک شهر «نارابری» (Narrabri) در ایالت «رائول نیو ساوت ولز» (rural New South Wales) گرفته شده است. تلسکوپ های مجموعه ی ATCA را در کل شش رادیو تلسکوپ تشکیل می دهند که هر یک به تنهایی بزرگتر از یک خانه ی معمولی هستند. این رادیو تلسکوپ ها در کنار هم یکی از دقیق ترین دستگاه های اندازه گیری را در جهان پدید آورده اند. چنین مقارنه ی زیبایی از سیارات و ماه هر چند سال یک بار روی می دهد. نگاهی به آسمان پیش از طلوع خورشید، برای دیدن این مقارنه کافی بود. در این عکس که شانزدهم اسفند تهیه شده، عطارد(فارسی) بالاتر از ماه و زهره قرار دارد. عکس: Graeme L. White & Glen Cozens (James Cook University)

تلماسه های مریخ ذوب می شوند.

این اشکال عجیب روی مریخ چیستند؟ تلماسه هایی که در حال ذوب شدند! اکنون دیگر بهار در نیمکره ی شمالی مریخ آغاز شده و تپه های سنگ و یخ مریخ، همانطور که در تصویر بالا دیده می شود، در حال ذوب شدن هستند. وجود جوی رقیق در مریخ باعث می شود که کربن دی اکسید و یخ آب بتوانند از حالت جامد به طور مستقیم به گاز تصعید شوند. در بخش هایی که قطر یخ کمتر است و اولین قسمت های خاک بیرون می آید، خاک تیره در نور خورشید خیس شده و سرعت فرایند ذوب را بیشتر می کند. این فرایند حتی ممکن است منجر به فوران های فواره هایی از شن شود که تحت فشار لایه های نازک یخ را شکافته به بیرون راه می یابند. در طول تابستان این مناطق در حوالی تلماسه ها گسترش می یابند. قطب شمال مریخ با عوارضی اینچنین احاطه شده، ماننده تپه های شنی «برخان»، تپه هایی عجیب که انحنای نرمی دارند و بادهای مریخی آنها را پایدار نگه می دارند.

دو نما از گرفت ماه

Shadow In Shadow from Alex Mukensnable on Vimeo. Lunar Eclipse 8/28/07 from Alex Mukensnable on Vimeo.

گرفت ماه در سایه ی کوه ها

روز یکم اسفند ماه، راستای مقابل غروب خورشید. ماه که در حالت خسوف است بر فراز جزایر هاوایی طلوع می کند. در ارتفاعی بیش از 4000 متر روی آتشفشان «Mauna Kea» منطقه ای مورد علاقه ی رصدگران است که دیدی خارق العاده به آنها می دهد، بازی خیره کننده ای از سایه ها و نور خورشید. در کنار مخروط های بلند پوشیده از برفهای باقی مانده از فصول سرد، ماه در پس زمینه ی تصویر در سایه ی کوه ها نهفته است. سایه ای که روی ابرها و بخش های چگال جو افتاده است. در حالی که ماه گرفتگی رو به پایان است، سایه ی خمیده ی سیاره ی زمین نیز روی ماه حرکت می کند، در فاصله ای 400 هزار کیلومتر دورتر.

تولد شنابدهنده ی هادرونی

چرا اجسام، جرم دارند؟ برای کمک به یافتن پاسخ این سوال مرکز «سرن» اروپا، شتابدهنده ی بزرگ هادرونی، بزرگترین شتابدهنده ی ساخته ی دست بشر را بنا کرده است. شتابدهنده ی جدید که با اختصار نام ال.اچ.سی را بر آن نهادند، کار خود را اردیبهشت سال آینده شروع خواهد کرد و پروتون ها را با سرعتی بی سابقه به هم برخورد می دهد تا به ذرات دیگر خرد شوند. ال.اچ.سی تلاش می کند شواهدی بدست بیاورد که با توجه به آنها بتوان توضیح داد که توده ای از مواد معمولی به شدت تحت تاثیر میدانی از ذرات هیگز(ذراتی که در تئوری ها وجود دارند) هستند که هنوز شناخته شده نیست. آیا تصادم سطح بالای انرژی به پدید آمدن «بوزون هیگز»(نوعی از ذرات پایه ای) منهتی می شود؟ شاید یافته های ال.اچ.سی سبب تقویت مکانیزم هیگز برای توده های جرم شود. ال.اچ.سی در کنار اینها به دنبال ریز-سیاهچاله ها می گردد و تک قطبی های مغناطیسی راجستجو می کند. همچنین این احتمال را تحقیق می کند که آیا ذرات بنیادی عالم از متقارنند و هر یک همدوشی دارند؟ پروژه ی ال.اچ.سی در خانه به همه ی افرادی که کامپیوتری در خانه دارند این امکان را می دهد تا به دانشمندان ال.اچ.سی برای یافتن پاسخ این سوالات کمک کنند عکس بالا نمایی است از فردی که روبروی آشکار ساز عظیم اطلس یکی از شش آشکار سازی که به ال.اچ.سی ملحق شده اند.

مریخ نوردان پیر

بیش از سه سال(و در حقیقت نزدیک به چهار سال) است که مریخ نوردهای روح و فرصت روی مریخ فعالیت می کنند . ماموریتی که تنها برای سه ماه برنامه ریزی شده بود بیش از سه سال به طول انجامیده. قدرت بالای مریخ نوردهای دوقلو چنان بالا بود که توانستند زمستان سرد و روز های طوفانی و آسمان غبار گرفته را نیز تحمل کنند. گاهی نسیمی خاک روی باطری ها را کنار می زد و نیرویی تازه در مریخ نوردها جریان می یافت و باری آسمان تیره می شد و طوفان شن نور خورشید را کم کرد تا مریخ نوردان دقلوی زمینیان تا دم از کار افتادن پیش روند.

مسافرت بلند این دو مهمان زمینی سیاره ی سرخ تا کی ادامه خواهد یافت؟ به نگاهی گذرا به تصاویر ارسالی مریخ نوردها می توان پی برد که شاید چندان طولانی نباشد. شاید بتوان گفت مریخ نورد ها دیگر میانه ی عمر خود را طی کرده اند و در حال ورود به کهنسالیند. عکس بالا نمایی است از مریخ نورد روح (همان عکسی که وجود انسان گونه در آن گزارش شده بود!) خب عکس بالا را با این عکس مقایسه کنید این عکس خیلی قدیمی تر است.

تفاوت در چیست؟ نگاهی به باطری های خورشیدی بیاندازید. ببینید که به مرور زمان چگونه رویشان را گرد و غبار پوشانده. با هرچه بیشتر پوشیده شدن این باطری ها توانایی تولید انرژی مریخ نوردهانیز کاهش می یابد. این موضوع احتمالا تا آنجا پیش خواهد رفت که مسئولین پروژه تصمیم به از دور خارج کردن سیستم های مطالعاتی شوند و بخش های مختلف مریخ نوردها یکی یکی از به علت نبود انرژی کافی از دور خارج شوند و در نهایت سیستم ارتباطی مریخ نورد هم با زمین قطع شود. این آینده ی محتوم «روح» و «فرصت» خواهد بود. شاید تنها چیزی که بتواند عمر آنها را طولانی تر کند نسیم ها و باد های مریخ باشد که دستی بر باطری های خورشیدی بکشند و به لطف آنها باطری ها انرژی بیشتری تولید کنند. گرچه تجربه نشان داده نباید زیاد به رویداد هایی اینچنین امید بست. گرچه مریخ نوردها هنوز زنده و فعالند ولی به راتی تا کی می توانند اینطور سرحال به مموریت خود ادامه دهند؟

آرم ماموریت مریخ نورد فرصتآرم ماموریت مریخ نورد روح

BLG-109: مدلی دوردست از منظومه ی خودمان

منظومه های سیاره ای مانند آنچه ما در آن زندگی می کنیم چقدر در کیهان رایج هستند؟ احتمالا کاملا معمولند. اولین منظومه ی سیاره ای مانند منظومه ی شمسی ما مدتی پیش با استفاده از یک تکنیک جدید که پیش از این شش منظومه ی دیگر را هم به کمک آن پیدا کرده بودند، کشف شد. نام این تکنیک جدید «میکرولنزینگ گرانشی» است که به روشی خاص اطلاق می شود که در آن تغییر نورانیت ستارگان پس زمینه در هنگام عبور یک ستاره با منظومه اش از مقابل آنها اطلاق می شود. نور ستارگان دورتر به شکلی قابل پیش بینی بر اثر نیروی گرانش ستاره ی نزدیک تر و منظومه اش منحرف شده و شدت نور ستاره کم می شود. به تازگی یک تحلیل دقیق از اطلاعات میکرولنزینگ OGLE-2006 روی منظومه ی BLG-109 و بررسی تغییرات نورانیت ستاره های زمینه، دو سیاره مشابه مشتری و زحل را در این منظومه نشان داده است. با این دستاورد می توان امیدوار بود که در چنین منظومه ای سیارات داخلی زمین-مانند نیز معمول باشند. نمای فوق، تصویری هنرمندندانه از منظومه ی BLG-109 است که نشان می دهد این منظومه می تواند چگونه باشد. تصویر: KASI, CBNU, ARCSEC, NSF